३० नोव्हेंबरपूर्वी घरबसल्या मोबाईलवरून जमा करा हयात प्रमाणपत्र

पेन्शनर्ससाठी महत्त्वाची बातमी, ३० नोव्हेंबरपूर्वी घरबसल्या मोबाईलवरून जमा करा हयात प्रमाणपत्र

देशातील आणि राज्यातील लाखो निवृत्तीवेतनधारकांसाठी (Pensioners) नोव्हेंबर महिना अत्यंत महत्त्वाचा असतो. दर महिन्याला तुमची पेन्शन कोणत्याही अडथळ्याशिवाय बँक खात्यात जमा होत राहावी, यासाठी वर्षातून एकदा ‘हयात प्रमाणपत्र’ (Life Certificate / जीवन प्रमाणपत्र) जमा करणे बंधनकारक असते. यंदा हे प्रमाणपत्र जमा करण्याची अंतिम तारीख ३० नोव्हेंबर २०२६ आहे. म्हणजेच, पेन्शनर्सकडे हे काम पूर्ण करण्यासाठी आता अवघे काही दिवस शिल्लक राहिले आहेत.

पूर्वी हयात प्रमाणपत्र देण्यासाठी वयोवृद्ध पेन्शनर्सना बँक, पोस्ट ऑफिस किंवा सरकारी कार्यालयाबाहेर तासनतास रांगेत उभे राहावे लागत होते. अनेकदा बोटांचे ठसे (Fingerprint) पुसट झाल्यामुळे बायोमेट्रिक मशीनवर अंगठा जुळत नसे आणि वृद्धांना नाहक मनस्ताप सहन करावा लागत असे. मात्र, आता केंद्र सरकारने पेन्शनर्सच्या सोयीसाठी ‘फेस ऑथेंटिकेशन’ (Face Authentication) हे आधुनिक तंत्रज्ञान उपलब्ध करून दिले आहे. या सुविधेमुळे तुम्ही कोणत्याही बायोमेट्रिक मशीनशिवाय, केवळ तुमच्या अँड्रॉइड स्मार्टफोनवरून चेहरा स्कॅन करून अवघ्या ५ मिनिटांत घरबसल्या डिजिटल जीवन प्रमाणपत्र (Digital Life Certificate) तयार आणि जमा करू शकता.

या लेखात आपण मोबाईलवरून हयात प्रमाणपत्र कसे जमा करायचे, त्यासाठी कोणती ॲप्स लागतात, कोणती कागदपत्रे जवळ ठेवावीत आणि याची संपूर्ण A to Z प्रोसेस काय आहे, हे अत्यंत सोप्या भाषेत जाणून घेणार आहोत.


हयात प्रमाणपत्र (Life Certificate) जमा करणे का गरजेचे आहे?

पेन्शन योजनांचा लाभ फक्त पात्र आणि हयात असलेल्या व्यक्तींनाच मिळावा, यासाठी सरकार दरवर्षी ही पडताळणी करते.

  • संबंधित पेन्शनधारक व्यक्ती जिवंत आहे, याचा अधिकृत पुरावा म्हणून हयात प्रमाणपत्र सादर केले जाते.
  • जर तुम्ही ३० नोव्हेंबरपूर्वी हे प्रमाणपत्र जमा केले नाही, तर डिसेंबर महिन्यापासून तुमची पेन्शन तात्पुरती थांबवली जाऊ शकते.
  • एकदा का पेन्शन थांबली की पुन्हा कागदपत्रांची पूर्तता करून ती सुरू करण्यात खूप वेळ जातो. त्यामुळे अंतिम तारखेची वाट न पाहता आजच घरबसल्या ही प्रक्रिया पूर्ण करणे फायद्याचे ठरते.

अधिकृत वेबसाईट आणि आवश्यक ॲप्सची लिंक (Official Links)

घरबसल्या मोबाईलवरून जीवन प्रमाणपत्र काढण्यासाठी तुम्हाला अधिकृत सरकारी पोर्टल आणि गुगल प्ले स्टोअरवरील दोन महत्त्वाच्या ॲप्सची आवश्यकता असेल

  1. अधिकृत वेबसाईट (Official Website): Jeevan Pramaan अधिकृत पोर्टल
  2. पहिले ॲप (सर्व्हिस ॲप): Google Play Store वरून AadhaarFaceRD डाउनलोड करा
  3. दुसरे ॲप (मुख्य ॲप): Google Play Store वरून Jeevan Pramaan Face App डाउनलोड करा

(टीप: तुमच्या मोबाईलमध्ये अँड्रॉइड व्हर्जन ९.० किंवा त्यापुढील असावे, किमान ४ जीबी रॅम आणि ५ मेगापिक्सेलचा फ्रंट कॅमेरा चांगल्या स्थितीत असावा.)


प्रक्रिया सुरू करण्यापूर्वी जवळ ठेवायची कागदपत्रे आणि माहिती

ऑनलाईन फॉर्म भरताना कोणतीही चूक होऊ नये, यासाठी खालील माहिती एका कागदावर लिहून जवळ ठेवा

  • आधार कार्ड क्रमांक (Aadhaar Number)
  • आधारशी लिंक असलेला मोबाईल नंबर (ओटीपी येण्यासाठी)
  • ईमेल आयडी (Email ID) (ऐच्छिक, पण असल्यास उत्तम)
  • पीपीओ क्रमांक (PPO Number – Pension Payment Order)
  • बँक खात्याचा तपशील: ज्या बँक खात्यात पेन्शन जमा होते, त्या बँकेचे नाव आणि खाते क्रमांक.
  • पेन्शन मंजूर करणारी संस्था (Sanctioning Authority): उदाहरणार्थ – राज्य सरकार, केंद्र सरकार, EPFO, रेल्वे, डिफेन्स इ.
  • पेन्शन वितरित करणारी संस्था (Disbursing Agency): बँक, पोस्ट ऑफिस किंवा ट्रेझरी ऑफिस.

घरबसल्या हयात प्रमाणपत्र जमा करण्याची संपूर्ण A to Z प्रोसेस

मोबाईलवरून फेस स्कॅनद्वारे डिजिटल लाईफ सर्टिफिकेट तयार करण्याची प्रक्रिया मुख्यत्वे दोन टप्प्यांत विभागलेली आहे. खालील प्रत्येक स्टेप काळजीपूर्वक वाचा आणि फॉलो करा

टप्पा १: ॲप्स डाउनलोड करणे आणि इन्स्टॉल करणे

  1. सर्वप्रथम तुमच्या स्मार्टफोनमधील Google Play Store उघडा.
  2. सर्च बारमध्ये AadhaarFaceRD असे टाईप करा आणि UIDAI चे अधिकृत ॲप इन्स्टॉल करा. (हे एक बॅकग्राउंड सर्व्हिस ॲप आहे, त्यामुळे ते इन्स्टॉल झाल्यावर मोबाईलच्या होम स्क्रीनवर त्याचा आयकॉन दिसणार नाही, काळजी करू नका).
  3. यानंतर पुन्हा Play Store वर Jeevan Pramaan असे सर्च करा आणि भारत सरकारचे अधिकृत Jeevan Pramaan Face App डाउनलोड करून इन्स्टॉल करा.

टप्पा २: ऑपरेटर ऑथेंटिकेशन (Operator Authentication – फक्त एकदाच करायचे)

हे ॲप वापरण्यासाठी तुम्हाला एकदाच डिव्हाइस रजिस्ट्रेशन करावे लागते. घरातील कोणतीही व्यक्ती (उदा. मुलगा, मुलगी किंवा स्वतः पेन्शनर) ऑपरेटर म्हणून नोंदणी करू शकते

  1. Jeevan Pramaan ॲप उघडा आणि कॅमेरा, लोकेशन व स्टोरेजसाठी विचारलेल्या सर्व परवानग्यांना (Allow) परवानगी द्या.
  2. स्क्रीनवर ‘Operator Authentication’ असा पर्याय दिसेल. तिथे ऑपरेटरचा आधार क्रमांक, मोबाईल नंबर आणि ईमेल आयडी टाका आणि ‘Submit’ वर क्लिक करा.
  3. तुमच्या मोबाईलवर आणि ईमेलवर एक OTP (ओटीपी) येईल. तो टाकून व्हेरिफाय करा.
  4. आता ऑपरेटरचे नाव टाका, संमतीच्या (Consent) चौकोनावर टिक करा आणि ‘Scan’ वर क्लिक करा.
  5. मोबाईलचा फ्रंट कॅमेरा सुरू होईल. ऑपरेटरने आपला चेहरा कॅमेऱ्यासमोर सरळ धरावा आणि एकदा डोळ्यांची उघडझाप (Blink) करावी. चेहरा यशस्वीरित्या स्कॅन झाल्यावर ऑपरेटर रजिस्ट्रेशन पूर्ण होईल.

टप्पा ३: पेन्शनर ऑथेंटिकेशन आणि चेहरा स्कॅन करणे (Pensioner Authentication)

ऑपरेटर नोंदणी पूर्ण झाल्यावर आता मुख्य पेन्शनधारकाची माहिती भरायची आहे

  1. आता स्क्रीनवर ‘Pensioner Authentication’ चा फॉर्म उघडेल. येथे पेन्शनधारकाचा आधार क्रमांक आणि मोबाईल नंबर टाकून ‘Submit’ करा
  2. पेन्शनधारकाच्या मोबाईलवर आलेला OTP प्रविष्ट करा.
  3. आता पेन्शनचा संपूर्ण तपशील भरा:
    • पेन्शनधारकाचे पूर्ण नाव (आधार कार्डवर असल्याप्रमाणे)
    • पेन्शनचा प्रकार (Type of Pension – उदा. Service, Family, EPS-95 इ.)
    • Sanctioning Authority (पेन्शन मंजूर करणारा विभाग)
    • Disbursing Agency (बँक किंवा पोस्ट ऑफिस)
    • PPO नंबर आणि बँक खाते क्रमांक अचूक टाका.
    • जर तुम्ही पुन्हा नोकरीला लागला असाल (Re-employed) किंवा पुनर्विवाह केला असेल (Re-married), तर त्यानुसार ‘Yes’ किंवा ‘No’ निवडा.
  4. सर्व माहिती पुन्हा एकदा तपासून घ्या, खालील दोन्ही घोषणापत्रांच्या (Declaration) बॉक्सवर टिक करा आणि ‘Submit’ बटनावर क्लिक करा.
  5. आता अंतिम टप्प्यात ‘Scan Face’ वर क्लिक करा.
  6. पेन्शनधारकाचा चेहरा मोबाईलच्या फ्रंट कॅमेऱ्यासमोर आणा. चेहऱ्यावर पुरेसा प्रकाश असेल याची खात्री करा आणि कॅमेऱ्यात पाहून डोळ्यांची उघडझाप करा.
  7. चेहरा स्कॅन होताच अवघ्या काही सेकंदांत तुमचे डिजिटल जीवन प्रमाणपत्र (Digital Life Certificate) तयार होईल

चेहरा स्कॅन करताना घ्यायची महत्त्वाची काळजी

अनेकदा प्रकाश कमी असल्यामुळे किंवा कॅमेरा हलल्यामुळे फेस स्कॅन अयशस्वी होतो. ते टाळण्यासाठी खालील टिप्स फॉलो करा:

  • उजेडाची जागा निवडा: ज्या ठिकाणी चेहऱ्यावर स्पष्ट आणि समप्रमाणात उजेड पडेल (उदा. खिडकीजवळ किंवा ट्यूबलाईटखाली) अशा ठिकाणी बसा. चेहऱ्यावर सावली पडू देऊ नका.
  • पार्श्वभूमी (Background): शक्यतो पाठीमागे एकरंगी (Plain) भिंत असेल तर कॅमेरा चेहरा लवकर ओळखतो.
  • डोळ्यांची हालचाल: कॅमेऱ्यासमोर चेहरा स्थिर ठेवा आणि स्क्रीनवर सूचना आल्यावरच डोळे मिचकावा (Blink).
  • चष्मा: जर तुम्ही पारदर्शक काचेचा चष्मा वापरत असाल तर तो चालेल, पण गडद काचेचा (Sunglasses) चष्मा काढून ठेवा.

प्रमाणपत्र जमा झाले की नाही हे कसे तपासाल?

  1. प्रक्रिया पूर्ण होताच मोबाईल स्क्रीनवर तुमचा Pramaan ID (प्रमाण आयडी) आणि प्रमाणपत्राचा प्रिव्ह्यू दिसेल.
  2. तुमच्या नोंदणीकृत मोबाईल नंबरवर SMS द्वारेही Pramaan ID पाठवला जातो.
  3. तुम्हाला हे प्रमाणपत्र वेगळे कुठेही (बँकेत किंवा कार्यालयात) नेऊन देण्याची गरज नाही; ते थेट तुमच्या संबंधित बँक किंवा पेन्शन विभागाला ऑनलाईन पाठवले जाते.
  4. जर तुम्हाला प्रमाणपत्राची पीडीएफ (PDF) प्रत डाउनलोड करायची असेल, तर तुम्ही jeevanpramaan.gov.in या वेबसाईटवर जाऊन तुमचा Pramaan ID टाकून प्रमाणपत्र डाउनलोड करू शकता.

स्मार्टफोन नसल्यास इतर पर्याय कोणते?

जर तुमच्याकडे अँड्रॉइड स्मार्टफोन नसेल किंवा इंटरनेट वापरण्यात अडचण येत असेल, तरीही काळजी करण्याचे कारण नाही:

  • पोस्टमनची घरपोच सेवा (IPPB Doorstep Service): इंडिया पोस्ट पेमेंट्स बँकेच्या (IPPB) माध्यमातून तुम्ही पोस्टमनला घरी बोलावून (अत्यल्प शुल्कात) बायोमेट्रिक किंवा फेस ऑथेंटिकेशनद्वारे जीवन प्रमाणपत्र काढू शकता.
  • जवळचे महा ई-सेवा केंद्र (CSC): तुमच्या गावातील किंवा शहरातील कोणत्याही आपले सरकार सेवा केंद्र किंवा CSC केंद्रावर जाऊन तुम्ही हे काम पूर्ण करू शकता.
  • बँक शाखा: तुम्ही ज्या बँकेतून पेन्शन घेता, त्या बँकेच्या शाखेत जाऊनही जीवन प्रमाणपत्र जमा करता येते.

निष्कर्ष (Conclusion)

पेन्शनर्ससाठी हयात प्रमाणपत्र जमा करण्याची ३० नोव्हेंबर ही अंतिम तारीख खूप जवळ आली आहे. शेवटच्या दिवसांत सर्व्हर डाऊन होण्याची किंवा तांत्रिक अडचणी येण्याची शक्यता असते. त्यामुळे अंतिम तारखेची वाट न पाहता आजच Jeevan Pramaan Face App च्या मदतीने घरबसल्या आपले जीवन प्रमाणपत्र जमा करा आणि निश्चिंत व्हा.

ही महत्त्वाची माहिती तुमच्या घरातील ज्येष्ठ नागरिकांना, निवृत्त नातेवाईकांना आणि पेन्शनधारक मित्रांना व्हाट्सॲप (WhatsApp) वर नक्की शेअर करा, जेणेकरून त्यांना बँकेच्या रांगेत उभे राहण्याचा त्रास होणार नाही!


वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

प्रश्न १: हयात प्रमाणपत्र जमा करण्याची शेवटची तारीख कोणती आहे?
उत्तर: सर्व सामान्य पेन्शनर्ससाठी हयात प्रमाणपत्र जमा करण्याची अंतिम तारीख ३० नोव्हेंबर २०२६ आहे.

प्रश्न २: मोबाईलवरून जीवन प्रमाणपत्र काढण्यासाठी कोणते ॲप डाउनलोड करावे लागते?
उत्तर: यासाठी Google Play Store वरून AadhaarFaceRD आणि Jeevan Pramaan ही दोन अधिकृत ॲप्स डाउनलोड करावी लागतात.

प्रश्न ३: ऑनलाईन प्रमाणपत्र काढल्यानंतर त्याची प्रिंट बँकेत नेऊन द्यावी लागते का?
उत्तर: नाही, डिजिटल जीवन प्रमाणपत्र तयार झाल्यावर ते आपोआप तुमच्या संबंधित बँक किंवा पेन्शन वितरण संस्थेकडे ऑनलाईन जमा होते. बँकेत जाण्याची अजिबात गरज नसते.

प्रश्न ४: एका मोबाईलवरून घरातील इतर पेन्शनर्सचेही हयात प्रमाणपत्र काढता येते का?
उत्तर: होय, एकदा ऑपरेटर ऑथेंटिकेशन पूर्ण केल्यानंतर त्याच मोबाईलवरून तुम्ही तुमच्या आई-वडिलांचे किंवा शेजाऱ्यांचे देखील हयात प्रमाणपत्र काढून देऊ शकता.

प्रश्न ५: ३० नोव्हेंबरपर्यंत हयात प्रमाणपत्र जमा केले नाही तर काय होईल?
उत्तर: मुदतीत प्रमाणपत्र जमा न केल्यास पुढील महिन्यापासून तुमची पेन्शन तात्पुरती थांबवली जाऊ शकते. प्रमाणपत्र जमा केल्यानंतरच थकीत पेन्शन खात्यात जमा होते.

कायदेशीर टीप / Disclaimer:

या ब्लॉग पोस्टमध्ये दिलेली माहिती केवळ सामान्य ज्ञान आणि शैक्षणिक हेतूसाठी (Educational Purposes Only) आहे. आम्ही अचूक माहिती देण्याचा पूर्ण प्रयत्न करतो, तरीही या माहितीच्या परिपूर्णतेबद्दल किंवा अचूकतेबद्दल आम्ही कोणतीही हमी देत नाही. या माहितीचा वापर करण्यापूर्वी कृपया संबंधित क्षेत्रातील प्रमाणित प्रमाणित तज्ज्ञांचा (Professional Advisor) सल्ला नक्की घ्या. या माहितीच्या आधारे घेतलेल्या कोणत्याही निर्णयामुळे होणाऱ्या फायद्या-तोट्याला किंवा नुकसानीला हा ब्लॉग किंवा ब्लॉगचे मालक जबाबدار असणार नाहीत.

आमचे अधिकृत चॅनल जॉईन करा!

शासकीय योजनांच्या ताज्या अपडेटसाठी लगेच कनेक्ट व्हा:

WhatsApp चॅनल जॉईन करा Telegram चॅनल जॉईन करा

Leave a Comment

Scroll to Top