पशुधन सर्वेक्षण अहवाल काय आहे? चला माहिती करून घेऊ

महाराष्ट्र शासनाच्या पशुसंवर्धन विभागाकडून सध्या राज्यातील सर्व गावांमध्ये पशुधनाची अचूक नोंदणी करण्यासाठी एक विशेष मोहीम राबवली जात आहे. ग्रामीण भागातील शेतकऱ्यांचे आर्थिक उत्पन्न वाढवणे आणि पशुधनाचे संरक्षण करणे हा या मोहिमेचा मुख्य हेतू आहे. यासाठी पशुधन सर्वेक्षण अहवाल फॉर्म अत्यंत महत्त्वाचा मानला जातो. जर तुमच्याकडे गायी म्हशी बैल किंवा शेळ्या मेंढ्या असतील तर तुम्हाला हा फॉर्म भरणे अनिवार्य आहे.

सध्याच्या काळात दुष्काळसदृश परिस्थितीमुळे चाऱ्याचा आणि पाण्याचा प्रश्न गंभीर झाला आहे. अशा वेळी पशुपालक शेतकऱ्यांपर्यंत थेट सरकारी मदत पोहचवण्यासाठी या सर्वेक्षणाचा मोठा आधार घेतला जात आहे. या लेखामध्ये आपण हा पशुधन सर्वेक्षण अहवाल फॉर्म नेमका काय आहे त्याचे स्वरूप काय आहे तो स्टेप बाय स्टेप कसा भरायचा आणि कुठे जमा करायचा याची संपूर्ण माहिती घेणार आहोत.

पशुधन सर्वेक्षण अहवाल फॉर्मची पार्श्वभूमी आणि महत्त्व

भारत सरकारच्या भारत पशुधन प्रणाली म्हणजेच NDLM अंतर्गत हा पशुधन सर्वेक्षण अहवाल तयार केला जात आहे. या सर्वेक्षणाचा मुख्य उद्देश राज्यातील प्रत्येक शेतकऱ्याकडे एकूण किती जनावरे आहेत आणि त्यांची सध्याची स्थिती काय आहे याचा अचूक डिजिटल डेटा गोळा करणे हा आहे.

सध्या राज्यातील अनेक भागांमध्ये चारा टंचाई जाणवत आहे. या कठीण परिस्थितीत जर तुमच्या जनावरांची नोंदणी शासकीय प्रणालीवर नसेल तर तुम्हाला शासनाकडून मिळणाऱ्या थेट आर्थिक मदतीपासून म्हणजेच डीबीटी चारा अनुदानापासून वंचित राहावे लागू शकते. त्यामुळे तुमच्या गोठ्यातील जनावरांची अचूक माहिती आणि त्यांच्या कानावरील टॅग नंबर सरकारकडे नोंदवण्यासाठी या अहवालाला अत्यंत महत्त्व आले आहे.

पशुधन सर्वेक्षण अहवाल फॉर्मचे स्वरूप आणि वैशिष्ट्ये

या सर्वेक्षण अहवालामध्ये प्रामुख्याने शेतकऱ्याची वैयकिक माहिती आणि त्यांच्याकडे असणाऱ्या लहान-मोठ्या सर्व जनावरांचा सविस्तर तपशील गोळा केला जातो.

या सर्वेक्षणाची प्रमुख वैशिष्ट्ये खालीलप्रमाणे आहेत

• टॅग नंबर बंधनकारक या फॉर्मचे सर्वात मुख्य वैशिष्ट्य म्हणजे यात जनावरांच्या कानातील १२ अंकी पिवळा टॅग नंबर म्हणजेच युआयडी नंबर नोंदवणे सक्तीचे आहे.
• चारा व पाणी सद्यस्थिती तुमच्याकडे सध्या जनावरांसाठी किती दिवसांचा चारा उपलब्ध आहे आणि पाण्याची काय सोय आहे याची प्रत्यक्ष माहिती घेतली जाते.
• गोठ्यातील फोटो पडताळणी अधिक पारदर्शक करण्यासाठी शेतकऱ्याला आपल्या गोठ्यातील जनावरांसह असलेला एक फोटो अर्जासोबत जोडणे आवश्यक असते.

पशुधन सर्वेक्षणाचे प्रमुख फायदे

हा फॉर्म वेळेत भरून शासनाकडे जमा केल्यास शेतकऱ्यांना अनेक फायदे मिळतात

• थेट बँक खात्यात अनुदान तुमच्या जनावरांची अचूक नोंद झाल्यावर दुष्काळी चारा अनुदानाची रक्कम थेट तुमच्या आधार लिंक बँक खात्यात जमा होते.
• लसीकरण आणि वैद्यकीय सुविधा शासनाच्या सर्व मोफत लसीकरण मोहिमा आणि पशुवैद्यकीय औषधोपचार तुमच्या जनावरांना त्वरित मिळतात.
• भविष्यातील योजनांचा लाभ नवीन पोल्ट्री फार्म शेळीपालन किंवा डेअरी फार्मिंग सारख्या शासकीय योजनांसाठी कर्ज व अनुदान मिळवणे सोपे होते.

पशुधन सर्वेक्षण अहवाल ऑफलाईन फॉर्मचा नमुना

तुमच्या सोयीसाठी पशुसंवर्धन विभागाने जारी केलेल्या अधिकृत फॉर्मचा लेखी नमुना खालीलप्रमाणे दिला आहे. हा फॉर्म तुम्ही कोऱ्या कागदावर लिहून किंवा टाईप करून वापरू शकता.

महाराष्ट्र शासन पशुसंवर्धन विभाग

पशुवैद्यकीय चिकित्सालय ……………………………………..
पशुधन सर्वेक्षण अहवाल
(भारत पशुधन प्रणाली – NDLM अंतर्गत माहिती संकलन)

१. पशुपालक किंवा शेतकऱ्याचे पूर्ण नाव ………………………………………………………………
२. गाव किंवा वाडी …………………………………….. मोबाईल क्रमांक ……………………………………..
३. आधार कार्ड क्रमांक ………………………………………………………………
४. एकूण शेती क्षेत्र (एकर किंवा गुंठे) ………………………………………………………………
५. बँक तपशील
बँक व शाखा …………………………………….. IFSC कोड ……………………………………..
बँक खाते क्रमांक ………………………………………………………………
६. जनावरांची तपशीलवार माहिती

अ.क्र.	प्रकार (गाय, म्हैस, शेळी इ.)	जात (Breed)	वय	लिंग (Sex)	टॅग नं (१२ अंकी)
१
२
३
४

एकूण टॅग असलेली जनावरे …………………… टॅग नसलेली जनावरे …………………… एकूण जनावरे ……………………

७. चारा व पाणी सद्यस्थिती (अचूक व वास्तव अहवाल)

• चारा उपलब्धता (पुरेसा / अपुरा / उपलब्ध नाही) ————— दिवस पुरेल
• पानी उपलब्धता (पुरेसे / अपुरे / उपलब्ध नाही) ————— दिवस पुरेल
• सिंचन सुविधा (उपलब्ध / मर्यादित / उपलब्ध नाही)
• चारा बियाणे पेरणी (शक्य / पाण्याभावी शक्य नाही / बियाण्याभावी शक्य नाही)

८. जोडपत्र [ ] सोबत मालकाच्या गोठ्यातील जनावरांसह (टॅग किंवा नॉन टॅग) लोकेशन फोटो जोडला आहे.

स्वयंघोषणा
मी याद्वारे प्रमाणित करतो किंवा करते की माझी वरील नमूद केलेली माहिती खरी व अचूक आहे. भारत पशुधन प्रणालीवर अद्ययावत सर्वेक्षणासाठी व नोंद करण्यासाठी माझी संमती आहे.

नाव ………………………………………………………………
स्थळ ……………………………………..
दिनांक …………………………………….. पशुपालक किंवा शेतकऱ्याची स्वाक्षरी किंवा अंगठा ……………………….

---

फॉर्म भरण्याची सोपी पद्धत (स्टेप बाय स्टेप कृती)

वर दिलेला फॉर्म काळजीपूर्वक भरण्यासाठी खालील पायऱ्यांचे पालन करा

१. वैयक्तिक माहिती फॉर्मच्या सुरुवातीला तुमचे आधार कार्ड पाहून तुमचे नाव पत्ता आणि मोबाईल नंबर अचूक लिहा.
२. बँक खाते तपशील तुमचे अनुदान थेट बँक खात्यात येणार असल्याने बँक खाते नंबर आणि आयएफएससी कोड तुमच्या पासबुकवर पाहूनच अचूक लिहा.
३. जनावरांचा तपशील तुमच्याकडे असणाऱ्या प्रत्येक जनावराचा प्रकार जात आणि वयाची नोंद करा. त्यांच्या कानातील पिवळ्या बिल्ल्यावर असलेला १२ अंकी नंबर जसाच्या तसा टॅग नं च्या रकान्यात लिहा.
४. चाऱ्याची स्थिती तुमच्या गोठ्यात सध्या किती दिवस पुरेल एवढा चारा उपलब्ध आहे त्याचा अंदाज दिवसांमध्ये स्पष्ट लिहा.
५. गोठ्याचा फोटो तुमच्या गोठ्यातील जनावरांचा एक स्पष्ट फोटो काढा ज्यामध्ये जनावरांचे कान आणि टॅग स्पष्ट दिसतील. हा फोटो फॉर्मसोबत जोडणे आवश्यक आहे.

हा फॉर्म कुठे जमा करावा

हा पशुधन सर्वेक्षण अहवाल फॉर्म पूर्ण भरल्यानंतर तुम्हाला खालील ठिकाणी जमा करावा लागेल

• स्थानिक पशुवैद्यकीय दवाखाना तुमच्या गावातील किंवा नजीकच्या मोठ्या गावातील शासकीय पशुवैद्यकीय चिकित्सालयात (जनावरांच्या दवाखान्यात) जाऊन तेथील पशुवैद्यकीय अधिकारी किंवा पशुधन पर्यवेक्षक (Livestock Development Officer) यांच्याकडे हा फॉर्म थेट सुपूर्द करा.
• ग्रामपंचायत कार्यालय जर तुमच्या गावात जनावरांचा दवाखाना नसेल तर तुम्ही हा फॉर्म तुमच्या गावातील ग्रामसेवक किंवा तलाठी यांच्याकडे देखील जमा करू शकता. ते हा फॉर्म संकलित करून पशुसंवर्धन विभागाकडे वर्ग करतात.

निष्कर्ष आणि आवाहन

पशुधन सर्वेक्षण अहवाल फॉर्म हा केवळ एक सरकारी कागद नसून दुष्काळात तुमच्या जनावरांना चारा आणि पाणी मिळवून देणारा एक महत्त्वाचा मार्ग आहे. शासनाकडून वेळेत आर्थिक मदत मिळवण्यासाठी आणि जनावरांचे आरोग्य सुरक्षित ठेवण्यासाठी सर्व शेतकरी बांधवांनी तातडीने हा फॉर्म भरून जवळच्या सरकारी जनावरांच्या दवाखान्यात जमा करावा.

तुम्हाला हा फॉर्म भरताना काही अडचण येत असल्यास खाली कमेंट करून नक्की विचारा. हा अत्यंत माहितीपूर्ण लेख आणि फॉर्मचा नमुना आपल्या गावातील इतर शेतकरी मित्रांना आणि व्हॉट्सॲप ग्रुपवर नक्की शेअर करा जेणेकरून वेळेत सर्वांची नोंदणी पूर्ण होईल.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)

प्रश्न १ जनावरांना कानात टॅग म्हणजेच बिल्ला नसला तर काय करावे
उत्तर जर तुमच्या जनावरांना टॅग नसेल तर फॉर्म जमा करण्यापूर्वी तुमच्या गावातील पशुवैद्यकीय डॉक्टरांशी संपर्क साधून आधी टॅगिंग करून घ्या आणि मगच फॉर्म भरा.

प्रश्न २ हा फॉर्म ऑनलाईन भरता येतो का
उत्तर हा फॉर्म प्राथमिक स्तरावर ऑफलाईन पद्धतीने भरून डॉक्टरांकडे द्यावा लागतो त्यानंतर पशुसंवर्धन अधिकारी याची नोंद भारत पशुधन प्रणालीच्या (NDLM) ऑनलाईन पोर्टलवर करतात.

प्रश्न ३ फॉर्म भरून दिल्यानंतर चारा अनुदान कधी सुरू होईल
उत्तर तुमच्या फॉर्मची पशुवैद्यकीय अधिकाऱ्यांमार्फत डिजिटल पडताळणी पूर्ण झाल्यावर शासनाकडून निधी मंजूर होताच डीबीटी द्वारे पैसे बँक खात्यात जमा होतील.

प्रश्न ४ शेळ्या मेंढ्यांसाठी सुद्धा हा फॉर्म भरणे गरजेचे आहे का
उत्तर होय गायी म्हशीं सोबतच शेळ्या आणि मेंढ्यांची माहिती देखील या फॉर्ममध्ये भरणे आवश्यक आहे जेणेकरून त्या प्रमाणात चारा किंवा आर्थिक मदत निश्चित करता येईल.

प्रश्न ५ फॉर्म जमा करण्याची शेवटची तारीख कोणती आहे
उत्तर शासनाने कोणतीही एक अंतिम तारीख ठरवली नाही परंतु दुष्काळी मदतीचा लाभ पहिल्या टप्प्यात मिळण्यासाठी हा फॉर्म तात्काळ जमा करणे आवश्यक आहे.

---