मुलींच्या शिक्षणाला प्रोत्साहन देण्यासाठी आणि स्त्रीभ्रूणहत्या रोखून लिंग गुणोत्तर सुधारण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाने माझी कन्या भाग्यश्री योजना सुरू केली आहे. राज्यामध्ये मुलींचा जन्मदर वाढावा, त्यांना उत्तम शिक्षण मिळावे आणि त्यांचे भविष्य आर्थिकदृष्ट्या सुरक्षित व्हावे हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे.
सुकन्या समृद्धी योजनेच्या धर्तीवर महाराष्ट्र शासनाच्या महिला व बालविकास विभागामार्फत माझी कन्या भाग्यश्री योजना राबवली जाते. या योजनेचा लाभ कोणाला मिळतो, यासाठी काय पात्रता लागते आणि अर्ज कुठे करायचा, याची संपूर्ण सविस्तर माहिती खाली दिली आहे.
माझी कन्या भाग्यश्री योजना काय आहे? (Overview)
महाराष्ट्र शासनाने ‘सुकन्या’ योजनेच्या जागी १ एप्रिल २०१६ रोजी माझी कन्या भाग्यश्री योजना लागू केली. या योजनेअंतर्गत मुलगी जन्माला आल्यानंतर पालकांनी कुटुंब नियोजनाची शस्त्रक्रिया केल्यास शासनाकडून मुलीच्या नावे थेट बँकेत मुदत ठेव (Fixed Deposit) स्वरूपात आर्थिक मदत दिली जाते.
| तपशील | माहिती |
|---|---|
| योजनेचे नाव | माझी कन्या भाग्यश्री योजना |
| राज्य | महाराष्ट्र |
| विभाग | महिला व बालविकास विभाग |
| लाभार्थी | राज्यातील नवजात मुली व त्यांचे पालक |
| आर्थिक लाभ | ₹५०,००० (एका मुलीवर) किंवा प्रत्येकी ₹२५,००० (दोन मुलींवर) |
| अर्ज पद्धत | ऑफलाइन (अंगणवाडी / ग्रामपंचायत / महिला व बालविकास कार्यालय) |
| अधिकृत वेबसाईट | womenchild.maharashtra.gov.in |
माझी कन्या भाग्यश्री योजनेचे मुख्य फायदे
या योजनेमुळे मुलीच्या शिक्षणाचा आणि आर्थिक सुरक्षिततेचा मोठा भार हलका होतो:
- एका मुलीवर नसबंदी केल्यास: जर मुलीच्या जन्मानंतर १ वर्षाच्या आत पालकांनी कुटुंब नियोजन शश्रक्रिया केली, तर शासनामर्फत मुलीच्या नावे ₹५०,००० ची रक्कम बँकेत मुदत ठेव म्हणून जमा केली जाते.
- दोन मुलींवर नसबंदी केल्यास: पहिल्या व दुसऱ्या मुलीच्या जन्मानंतर ६ महिन्यांच्या आत पालकांनी कुटुंब नियोजन शस्त्रक्रिया केल्यास, दोन्ही मुलींच्या नावे प्रत्येकी ₹२५,००० – ₹२५,००० जमा केले जातात.
- व्याजाची रक्कम: मुलगी ६ वर्षे आणि १२ वर्षांची झाल्यावर जमा रकमेवरील व्याज काढण्याची मुभा पालकांना तिच्या शिक्षणासाठी मिळते.
- एकूण रक्कम केव्हा मिळते?: मुलगी १८ वर्षे वयाची झाल्यानंतर आणि तिने किमान १० वी उत्तीर्ण केल्यानंतर संपूर्ण मूळ रक्कम व्याजासह काढता येते. अट एवढीच आहे की तोपर्यंत मुलीचा विवाह झालेला नसावा.
👉हे देखील वाचा: माझी लाडकी बहीण योजना सेप्टेंबर 2026 चे अपडेट
योजनेसाठी आवश्यक पात्रता व अटी
माझी कन्या भाग्यश्री योजना चा लाभ मिळवण्यासाठी खालील अटींची पूर्तता करणे आवश्यक आहे:
- अर्जदार कुटुंब हे महाराष्ट्राचे मूळ रहिवासी असणे बंधनकारक आहे.
- कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न ₹७.५० लाखांपेक्षा जास्त नसावे.
- मुलीच्या जन्मानंतर ग्रामपंचायत किंवा नगरपालिकेत जन्म नोंदणी झालेली असावी.
- एका मुलीच्या जन्मानंतर १ वर्षाच्या आत किंवा दोन मुलींनंतर ६ महिन्यांच्या आत माता किंवा पित्याने कुटुंब नियोजन शस्त्रक्रिया करणे आवश्यक आहे.
- १८ वर्षे पूर्ण होण्यापूर्वी मुलीचा बालविवाह झालेला नसावा.
आवश्यक कागदपत्रे (Documents Required)
अर्ज भरताना खालील कागदपत्रांची आवश्यकता असते:
- मुलीचा जन्म दाखला (Birth Certificate)
- आई-वडिलांचे आधार कार्ड
- रहिवासी दाखला (Domicile Certificate किंवा रेशन कार्ड)
- उत्पन्नाचा दाखला (वार्षिक उत्पन्न ₹७.५ लाखांपर्यंत असल्याचे प्रमाणपत्र)
- कुटुंब नियोजन शस्त्रक्रिया केल्याचे शासकीय प्रमाणपत्र
- बँक पासबुक झेरॉक्स (मुलीच्या नावे किंवा आईसोबत संयुक्त बँक खाते)
- पासपोर्ट साईज फोटो आणि मोबाईल नंबर
👉हे देखील वाचा: PMSMA Yojana: सरकारी रुग्णालयात गरोदर महिलांची मोफत तपासणी; असा घ्या लाभ!
माझी कन्या भाग्यश्री योजना अर्ज कसा करावा? (Application Process)
या योजनेसाठी सध्या ऑफलाईन पद्धतीने अर्ज स्वीकारले जातात. अर्ज करण्याची सोपी प्रक्रिया पुढीलप्रमाणे आहे:
- अर्ज मिळवणे: तुमच्या गावातील अंगणवाडी सेविका, ग्रामपंचायत कार्यालय किंवा तालुका पातळीवरील महिला व बालविकास प्रकल्प अधिकारी (CDPO) कार्यालयात जाऊन योजनेचा विहित नमुन्यातील अर्ज घ्या.
- माहिती भरणे: अर्जामध्ये विचारलेली सर्व वैयक्तिक माहिती, बँक खात्याचा तपशील आणि मुलीची माहिती अचूक भरा.
- कागदपत्रे जोडणे: अर्जासोबत वरील सर्व आवश्यक कागदपत्रांच्या झेरॉक्स प्रती जोडून त्या स्वाक्षांकित (Self-attested) करा.
- अर्ज सादर करणे: भरलेला संपूर्ण अर्ज आवश्यक त्या कार्यालयात (अंगणवाडी किंवा बालविकास प्रकल्प कार्यालय) जमा करा आणि त्याची पावती घ्या.
- पडताळणी व मंजुरी: अधिकाऱ्यांमार्फत कागदपत्रांची छाननी झाल्यानंतर पात्र मुलीच्या नावे बँकेत रक्कम वर्ग केली जाईल.
अधिकृत वेबसाईट आणि संपर्क माहिती
- अधिकृत वेबसाईट: https://womenchild.maharashtra.gov.in (महाराष्ट्र शासन, महिला व बाल विकास विभाग)
- संपर्क: योजनेच्या अधिक चौकशीसाठी किंवा अडचणींसाठी तुम्ही जवळच्या अंगणवाडी केंद्र, पंचायत समिती अथवा जिल्हा महिला व बालविकास अधिकारी कार्यालयाशी थेट संपर्क साधू शकता.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
प्रश्न १: माझी कन्या भाग्यश्री योजनेत किती पैसे मिळतात?
उत्तर: एका मुलीवर कुटुंब नियोजन केल्यास ₹५०,००० आणि दोन मुलींवर केल्यास प्रत्येकी ₹२५,००० मुदत ठेव स्वरूपात मिळतात.
प्रश्न २: या योजनेचा लाभ तिसऱ्या अपत्यानंतर मिळतो का?
उत्तर: नाही, ही योजना फक्त पहिल्या किंवा दुसऱ्या मुलीच्या जन्मानंतर कुटुंब नियोजन करणाऱ्या कुटुंबांसाठीच लागू आहे.
प्रश्न ३: योजनेचे पैसे कधी काढता येतात?
उत्तर: मुलगी १८ वर्षांची झाल्यावर आणि तिने १० वी उत्तीर्ण केल्यानंतर संपूर्ण रक्कम काढता येते. दरम्यान, मुलगी ६ आणि १२ वर्षांची झाल्यावर केवळ व्याज काढता येते.
कायदेशीर टीप / Disclaimer:
या ब्लॉग पोस्टमध्ये दिलेली माहिती केवळ सामान्य ज्ञान आणि शैक्षणिक हेतूसाठी (Educational Purposes Only) आहे. आम्ही अचूक माहिती देण्याचा पूर्ण प्रयत्न करतो, तरीही या माहितीच्या परिपूर्णतेबद्दल किंवा अचूकतेबद्दल आम्ही कोणतीही हमी देत नाही. या माहितीचा वापर करण्यापूर्वी कृपया संबंधित क्षेत्रातील प्रमाणित प्रमाणित तज्ज्ञांचा (Professional Advisor) सल्ला नक्की घ्या. या माहितीच्या आधारे घेतलेल्या कोणत्याही निर्णयामुळे होणाऱ्या फायद्या-तोट्याला किंवा नुकसानीला हा ब्लॉग किंवा ब्लॉगचे मालक जबाबدار असणार नाहीत.
आमचे अधिकृत चॅनल जॉईन करा!
शासकीय योजनांच्या ताज्या अपडेटसाठी लगेच कनेक्ट व्हा:
WhatsApp चॅनल जॉईन करा Telegram चॅनल जॉईन करा